Hvað er SMT?

Af hverju?

Svæðin:

SÁTT

Dæmi á göngum

SMT-skólafærni
Markmið SMT-skólafærni er að skapa gott andrúmsloft í skólum og tryggja öryggi og velferð nemenda og starfsfólks. Lögð er áhersla á að koma í veg fyrir og draga úr óæskilegri hegðun nemenda með því að kenna og þjálfa félagsfærni, gefa jákvæðri hegðun gaum með markvissum hætti og samræma viðbrögð starfsfólks gagnvart nemendum sem sýna óæskilega hegðun. Þessi nálgun byggir á margra ára rannsóknum sérfræðinga, í Oregon í Bandaríkjunum, og er framkvæmd í samráði við þá. SMT-skólafærni byggir á hugmyndafræði PMT-FORELDRAFÆRNI og er framkvæmd undir merkjum þeirrar þjónustueiningar, sem verið hefur leiðandi hér á landi í notkun og útbreiðslu PMT verkfæra til uppalenda. PMT (Parent Management Training) verkfærin eru vel rannsökuð af færustu sérfræðingum, notkun þeirra stuðlar að góðri aðlögun barna og þau eru því afar mikilvæg hjálpartæki. Foreldrum býðst að tileinka sér PMT- foreldrafærni jafnframt því sem skólasamfélagið á möguleika á innleiðingu SMT-skólafærni.

SMT-aðferðin
Rannsóknir hafa leitt í ljós að í hverjum skóla má gera ráð fyrir þrenns konar nemendum. „Venjulegum“ nemendum (85 til 90%), nemendum sem sýna fyrstu merki andfélagslegrar hegðunar og eiga á hættu að þróa með sér andfélagslegt hegðunarmynstur (7 til 10%) og nemendum sem þegar sýna töluverða andfélagslega hegðun og eru í mikilli áhættu vegna enn frekari vandamála í framtíðinni (3 til 5%). Gert er ráð fyrir því að brugðist sé við þessum þremur nemendahópum á mismunandi hátt og er áætlað að tvö til fjögur ár taki að innleiða þessi vinnubrögð í skólasamfélagið.


Framkvæmd
 Á fyrsta ári er lögð áhersla á að styðja alla nemendur skólans. Reglur eru settar fram þannig að þær eru einfaldar, nákvæmar og vel ljóst til hvers er ætlast. Dæmi: Göngum hægra megin, notum innirödd, rusl í ruslafötur. Reglur eru hafðar sýnilegar, hengdar upp á veggi og kenndar með sýnikennslu, dæmum og æfingum. Hvatning er notuð á ýmsa vegu til að umbuna nemendum fyrir árangur, framfarir og það sem vel er gert. Mikil áhersla er á notkun félagslegrar hvatningar (hrós) og margir skólar hafa nýtt sér ýmis konar táknkerfi sem formlega leið hvatningar. Skýr mörk eru sett og skilgreind eru minni háttar og alvarlegri hegðunarfrávik. Vegna óæskilegrar hegðunar eru skilgreindar viðeigandi afleiðingar, þær eru breytilegar og ráðast af alvarleika hegðunar.

Á öðru ári er lögð áhersla á að styðja við afmarkaðan hóp nemenda – nemendur sem sýna fyrstu merki andfélagslegrar hegðunar. Áhersla er lögð á skipulag á afmörkuðum svæðum skólans eins og í skólastofu en það dregur verulega úr líkum á árekstrum. Nemendur fá kennslu og þjálfun í aðferðum eins og athyglismerki (merki sem er gefið þegar fanga þarf athygli nemenda) og einbeitingaleik (felst í því að kenna nemendum að hunsa truflun). Frekari stuðningur getur falist í endurmenntun (þar sem nemendur fá tækifæri til að æfa sig enn frekar í að fylgja reglunum) og almennt auknu aðhaldi. Aðferðir lausnaleitar eru innleiddar, þær kenna nemendum hvernig leysa má ágreining með skipulögðum og yfirveguðum hætti þannig að tillit sé tekið til sjónamiða allra sem að málinu koma og lausn fundin sem allir geta sæst á.

Á þriðja ári er lögð áhersla á að styðja við nemendur sem þegar sýna töluverða andfélagslega hegðun. Unnið er mjög markvisst að aukinni aðlögun þessara nemenda í samstarfi við foreldra og jafnvel stofnanir. Stuðlað er að viðeigandi PMT-ráðgjöf fyrir foreldra, auk einstaklingsmiðaðra aðgerða í skóla. Nemandinn fær jafnframt enn þá markvissari kennslu og þjálfun í félagsfærni.

SMT teymi
Leifur S. Garðarsson - skólastjóri
Unnur Elfa Guðmundsdóttir - aðstoðarskólastjóri
Rannveig Hafberg - deildarstjóri
Kristín Jóna Magnúsdóttir - deildarstjóri
Júlíana Jónsdóttir - námsráðgjafi
Fjóla Rún Þorkelsdóttir – yngri deild
Jónína Ósk Ingólfsdóttir - miðdeild
Rósa Lyng Svavarsdóttir – unglingadeild
Guðrún Guðmundsdóttir – stuðningsfulltrúi / skólaliði

SÁTT teymi
Unnur Elfa Guðmundsdóttir - aðstoðarskólastjóri
Rannveig Hafberg - deildarstjóri
Kristín Jóna Magnúsdóttir - deildarstjóri
Sylvía Pétursdóttir – yngri deild
Halldóra Lára Benónýsdóttir – miðdeild
Rannveig Klara Matthíasdóttir – sérkennsla
Ásta Stefanía Svavarsdóttir - sérkennsla

SMT í Áslandsskóla

Skólaskrifstofa Hafnarfjarðar hefur ásamt Félagsþjónustu Hafnarfjarðar og Heilsugæslu Hafnarfjarðar innleitt PMT-foreldrafærni í Hafnarfjörð í samráði við Oregon Social Learning Center. PMT-foreldrafærni er meðferðarúrræði fyrir foreldra barna með hegðunarerfiðleika og byggir á áratuga rannsóknum sem sýna góðan árangur.
Foreldrar fá aðstoð við að brjóta vítahring samskipta sem hefur myndast, með því að kenna þeim styðjandi uppeldisaðferðir. Verkefnið hefur gengið vel og foreldrar hafa almennt verið ánægðir með árangur PMT-foreldrafærni.
Í kjölfar þess var ákveðið að innleiða SMT-skólafærni sem byggir á sama hugmyndafræðilega grunni og áratuga rannsóknum líkt og PMT. Áslandsskóli hóf undirbúningsvinnu haustið 2004 og hefur síðan þá unnið að þróun SMT skólafærni í Áslandsskóla.
Skipaður var teymishópur innan skólans til að vinna að undirbúningi.  Helstu verkefni teymisins voru að:

• Búa til reglur um jákvæða hegðun nemenda á helstu stöðum innan skólans.
• Ákveða hvernig kenna á nemendum reglurnar og hvernig gera má þær sýnilegar.
• Finna leiðir til að virkja allt starfsfólk til að umbuna nemendum fyrir jákvæða hegðun með almennum og formlegum hætti.
• Ákveða viðurlög við ólíkum hegðunarfrávikum.
• Skilgreina hvað eru minniháttar frávik og hvað eru alvarleg hegðunarfrávik.
• Finna viðeigandi afleiðingar við óæskilegri hegðun sem eru breytilegar að  styrkleika og fylgja alvarleika hegðunar.

Við skipulag framsetningar var unnið út frá fjórum fuglum í skólamerki Áslandsskóla.  Þannig  getur nemandi fengið rauðan, gulan eða grænan fugl fyrir að sýna jákvæða hegðun.
Bekkurinn safnar síðan fuglum og þegar tilteknum fjölda fugla er náð er haldin fuglaveisla í bekknum.   Fuglarnir eru í nafnspjaldaformi og stundum er ritað á þá og stundum ekki.  Það breytir engu um verðgildi þeirra.  Fuglaveisla er haldin þegar bekkur hefur safnað 8 x nemendafjöldi bekkjar.
Á u.þ.b. 5-6 vikna fresti er haldin sameiginleg morgunstund á sal en þar er háttvísasti bekkurinn verðlaunaður  og fær bekkurinn þá bláan fugl. Þá gæti svo farið að einhver bekkjanna hafi sýnt svo jákvæða hegðun að hann fái bláan fugl en blár er sjaldgæfur og er veittur á sameiginlegri morgunstund.  Nemendur geta líka fengið bláan fugl fyrir sérstök afrek og framúrskarandi framkomu og hegðun.    Blár fugl gildir meira en aðrir fuglar eða  jafnmikið og nemendafjöldi bekkjar.

Teymishópur skipulagði einnig framsetningu þess að stöðva óæskilega hegðun innan skólans.  Úr varð að hannaður var sérstakur stoppmiði. Stoppmiði er veittur vegna óæskilegrar hegðunar, oft í kjölfar aðvörunar.  Allir stoppmiðar eru skráðir í skráningarkerfi Mentor og er unnið með þá eftir ákveðnu agaferli sem flokkað er í þrjú stig brota. Á stoppmiða er skráð hvað gerðist, hvar atvik átti sér stað, hverjar voru mögulegar ástæður og afleiðing óæskilegrar hegðunar.

Við utanumhald og áframhaldandi þróun SMT skólafærni í Áslandsskóla starfar SMT teymi.  Hlutverk SMT teymis er að skipuleggja skólafærni í Áslandsskóla. Halda utan um kennslu, endurmenntun, skipulag, fræðslu til starfsmanna og taka við ábendinum þeirra um hvaðeina er lýtur að SMT skólafærni.  Teymið endurskoðar reglutöflu, fuglagjöf, stoppmiða og agaferli með reglubundnum hætti.
Teymið ritar ávallt fundargerð hvers fundar.

SÁTT er lausnaleitateymi og er hlutverk þess að finna leiðir til úrlausnar á sértækum hegðunarmæalum. Það er hluti af SMT skólafærni.

Skólaskrifstofa Hafnarfjarðar hefur verið leiðandi í SMT- skólafærni á Íslandi. Slóðin er: http://www.hafnarfjordur.is/pmt_forsida/smt/